Van de redactie

In ons dagelijks taalgebruik gebruiken we steeds minder spreekwoorden en uitdrukkingen. Terwijl spreekwoorden en uitdrukkingen onze taal juist verlevendigen. Op de scholen komen spreekwoorden mondjesmaat aan de orde. Een taalmethode die ik ken, behandelt bij elk thema drie spreekwoorden of gezegden, dus 21 spreekwoorden per jaar. Als die spreekwoorden in de dagelijkse taal niet meer gebruikt worden, vergeten we ze of ze belanden op de bekende wijsheidtegeltjes, verkrijgbaar in souvenirwinkels.

Spreekwoorden veranderen ook door de tijd heen. We kennen het gezegde “Het is zo heet, de mussen vallen van het dak.” Ik heb nog nooit een mus van het dak zien vallen. “Mussen” is mogelijk een verbastering van “mossen”, die van het dak vallen. In de loop van de jaren gaat er mos groeien op schuine (rieten) daken. Mos kan door de hitte verdroogd van het dak vallen. De herkomst van deze uitdrukking is voor het eerst te lezen in een van de verhalen uit de ‘Camera Obscura’ van Hildebrand (1839). Hij heeft het over “mosschen op het dak”. Het ligt voor de hand dat hij mos op het dak bedoelt. Echter… Hildebrand heeft het over “mosschen die gaapten”. ‘Mos’ en ‘mus’ wordt door hem door elkaar gebruikt en in beide gevallen wordt dat schattige vogeltje bedoeld.

Een ander gezegde is “Het land van melk en honing” als aanduiding voor een land waar het heel goed is en waar je moet zijn. Deze uitdrukking komt uit de Bijbel: in o.a. Exodus 3 vers 8 staat “….en hen uit te voeren naar goed en wijd land, vloeiende van melk en honing….” Maar wat heb je aan zo’n land als je geen melk drinkt en niet van honing houdt. In oude Bijbelvertalingen staat op de plaats van ‘honing’ het woord ‘honig’. Aangenomen wordt dat het woord ‘honing’ hiervan is afgeleid. Ik heb het woord ‘honig’ ook wel eens horen uitleggen als “alles wat een mens nodig heeft voor een goed en gezond leven,” Dat verklaart meteen de merknaam 'Honig'.

Het zijn maar kleinigheden. Belangrijk is dat we weten wat er met die uitdrukkingen en spreekwoorden wordt bedoeld.